ایجاد صنعت پتروشیمی در ایران قدمتی ۵۰ ساله دارد در خلال این سالها تلاش شده تا علاوه بر تامین نیاز داخلی حضور پررنگی در عرصه جهانی داشته باشیم و امروز نتیجه این تلاش ها خودکفایی ۷۰درصدی در زمینه ساخت تجهیزات صنعت پتروشیمی است.

به گزارش پترون؛  ایجاد صنعت پتروشیمی در ایران قدمتی ۵۰ ساله دارد و به دهه ۱۳۳۰ شمسی بر می‏گردد. در اواخر این دهه، وزارت اقتصاد وقت به منظور گسترش صنعت پتروشیمی در کشور، بنگاه شیمیایی کشور را تأسیس کرد و شرکت مزبور در سال ۱۳۳۷ طرح احداث کارخانه کود شیمیایی مرودشت فارس را به اجرا گذاشت. لیکن از آنجا که رشد این صنعت نیازمند فعالیتهای تخصصی گسترده تر و هماهنگ با صنعت نفت و گاز بود، به زودی ضرورت ایجاد سازمانی برای توسعه و هدایت صنعت پتروشیمی مشهود شد و به همین سبب در سال ۱۳۴۲ شرکت ملی صنایع پتروشیمی با مالکیت دولت و تحت پوشش شرکت ملی نفت ایران تأسیس شد و کلیه فعالیتهای مرتبط با ایجاد و توسعه صنایع پتروشیمی در این شرکت متمرکز شد.

بنابراین گزارش، فعالیت‌های شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران در سال‌های جنگ تا اواسط سال ۱۳۶۷ به حداقل خود رسید. بااین وجود، این شرکت طرح توسعه پتروشیمی شیراز را در این مرحله زمانی تکمیل کرد. همچنین روند فعالیت این شرکت در احداث پالایشگاه نفت شازند متوقف شد. پس از جنگ، شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران، مرحله تجدید حیات و نوسازی را شروع کرد.

بازسازی مجتمع‌های خسارت دیده در جنگ، در طول برنامه اول توسعه، در سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۳، بهره برداری از طرح‌های بنیادی مانند پتروشیمی اصفهان، پتروشیمی شازند و تکمیل مجتمع بندرامام گسترش صادرات و خصوصی سازی و سود دهی در برنامه پنج ساله دوم در سال‌های ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۸ و افزایش تولید سالانه تولیدات از ۴/۲ به ۱۱ میلیون تن در سال، با بهره برداری از برنامه‌های باقی‌مانده از برنامه پنج ساله اول، از اقدامات و پیشرفت‌های این شرکت، در مرحله بازسازی و تجدید حیات شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران، به شمار می‌رود. پس از آن سال به سال بر قابلیت ها و توانمندی های این شرکت افزوده شد تا جایی که امروز در زمینه ساخت تجهیزات صنعت پتروشیمی با همت متخصصان و صنعتگران داخلی از مرز ۷۰درصد گذشته ایم.

این گزارش می افزاید: ایرنا در این زمینه به نقل از مرضیه شاهدایی، مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران  نوشته است: “این مایه افتخار ماست که هیچ گونه کارشناس و کمک خارجی امروز در بحث طراحی و ساخت واحد های پتروشیمی ایران وجود ندارد که این امر حکایت از توانمندی بالای سازندگان ایرانی است. ما با تکیه بر توان داخلی شرکت های پیمانکاری در مذاکرات خود با شرکت های خارجی از آنها می خواهیم که سهم بیشتر را در پروژه های جدید به شرکت های ایرانی توانمند واگذار کنند.”

یادآور می شود: روند توسعه و تحول صنعت پتروشیمی در ایران پنج مرحله مشخص را در بر می گیرد.

۱) مرحله پیدایش: این مرحله با تاسیس شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران در سال ۱۳۴۲ و با احداث واحد تولید کود شیمیایی شیراز در سال ۱۳۴۳ آغاز گردید.

۲) مرحله گسترش اولیه: با ایجاد مجتمع های پتروشیمی رازی، آبادان، پازارگاد، کربن اهواز (ایران)، خارک ، فارابی ، بندرامام و طرحهای توسعه پتروشیمی شیراز آغاز گردید. ( دوره سال های ۵۶-۱۳۵۲، ۵۱-۱۳۴۷، ۴۶- ۱۳۴۳)

۳) مرحله رکود: به علت مسائل ناشی از جنگ تحمیلی، تولید به حداقل رسید و عملیات تکمیل احداث پتروشیمی بندرامام نیز متوقف شد ولی تکمیل طرح های نیمه تمام از جمله طرح گسترش شیراز ادامه داشت.

۴) مرحله تجدید حیات و بازسازی: اجرای طرح های برنامه پنجساله اول و دوم توسعه (پتروشیمی اصفهان، اراک و تکمیل مجنمع های بندرامام و …) باعث شد که تولید در سال پایانی برنامه دوم به ۱۲ میلیون تن برسد.

۵) مرحله جهش و تثبیت: در این دوره (برنامه های سوم، چهارم و پنجم توسعه) پتروشیمی به سمت استقرار در کلاس جهانی حرکت کرد. ویژگی های متمایز این دوره صرف نظر از جهش و فزونی تولید و ارزش تولیدات، ارتقاء جایگاه صنعت پتروشیمی در صادرات کالاهای غیر نفتی و در سهم اقتصاد ملی، ارتقاء نسبی جایگاه پتروشیمی ایران در منطقه و جهان و … می باشد.

منبع : خبرگزاری شبستان