پترون- تعامل دولت و فعالان عرصه اقتصاد در یک دهه اخیر فراز و فرود بسیاری را شاهد بوده است نقشی که دولت می تواند در شکوفایی بخش تولید داشته باشد و تاثیری که صنعت در رشد اقتصاد کشور و تقویت دولت دارد بر کسی پوشیده نیست اما گاهی این تعامل به دلایلی به چالش کشیده می شود‎.‎

یکی از این بخش ها تولید پروفیل های پروفیل های‎ upvc   ‎است که ماده اولیه برای ساخت در و پنجره های دوجداره است و همین محصولات زمانی که در ساختمان نصب شود هم موجب کاهش مصرف انرژی می شود و مانع از انتقال سرو صدا به داخل ساختمان.  ده سال قبل همه مولفه ها برای این صنعت آینده درخشانی را نوید می داد؛ زمانی که با افزایش قیمت انرژی همه سازندگان به استفاده از پنجره های دوجداره رویکرد کردند صنعت پروفیل های پروفیل های‎ upvc   ‎نیز با رونق سرشاری مواجه شد. رشد ساخت و ساز نیز موجب جهش این رونق  و تبدیل شدن این صنعت به یکی از درآمد زا ترین صنایع بخش خصوصی شد. رشد تولید نیز همین سیر صعودی را طی کرد اما با گذشت نزدیک به یک دهه این صنعت با چه فرصت ها و چالش هایی روبه رو است. برای همین به سراغ مهندس محسن صفایی عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران رفتیم که مدیر عامل شرکت همارشتن نیزهست. وی که توانسته بسیاری از مشکلات تولید را از سر بگذراند و همچنان خط تولید شرکتش با قدرت به کار ادامه دهد می تواند ما را با ابعاد متفاوت صنعت تولید پروفیل های‎ upvc   ‎بیشتر آشنا می کند.به گزارش ترقی اقتصادی  این گفتگو با این نکته تقدیم خوانندگان می شود که بدانیم بخش هایی از این صحبت ها حرف دل برخی مدیران صنایع دیگر کشور نیز هست‎.‎
برای شروع بفرمایید وضعیت صنعت پروفیل های‎ upvc  ‎را به چه صورتی می بینید؟
حدود یک دهه گذشته سرمایه گذاری خوبی در سی و چند کارخانه برای تولید پروفیل در کشور انجام شد با این امید که استفاده از پنجره های دوجداره هم به اقتصاد خانوار کمک کند و هم به دولت برای صرفه جویی انرژی. تولید کنندگان شناسنامه داری که میخواستند به تولید برند برسند و محصولی با کیفیت عرضه کنند که برای آنها آبرو و ماندگاری فعالیت شان باشد, اما رونق خوب این صنعت موجب شد بیش از میزان نیاز بازار داخلی سرمایه گذاری برای تولید یا واردات پروفیل انجام شود. همین تعدد سرمایه گذاری ها و اعطای مجوزها برای تولید توسط وزارت صنعت معدن و تجارت از همان زمان می توانست آینده ای بحرانی را هشدار دهد‎.‎
‏ چرا از عنوان بحرانی استفاده می کنید؟
بازار با چند مشکل مواجه شد. رونق سابق بازار موجب شد عده ای محصولات بی کیفیت اما ارزان را  به بازار عرضه کنند. تولید یا واردات این پروفیل های‎ upvc  ‎که از مواد اولیه بی کیفیت ساخته شده بود و به طبع آن قیمت کمتر هم داشت در ابتدا تنها به زیان مصرف کننده بود که با کم توجهی اقدام به خرید این محصولات می کرد اما با رکود ساخت وساز و از طرف دیگر افزایش تولید کننده ها و همچنین واردات پروفیل های ترکیه مزید بر علت شد تا کار برای تولید کنندگان پروفیل با کیفیت سخت شود. در حال حاضر بیشتر تولید کنندگان تنها با ده درصد ظرفیت تولید کار می کنند‎.‎
‏ به نظر شما چرا با وجود ازدیاد تولید  پروفیل در کشور , با واردات همان محصول موافقت می شود آن هم در زمانی که کشور به ارز بسیار نیاز دارد؟
این سوالی است که ما تولید کنندگان هم داریم و فکر کنم وزارت صنعت, معدن و تجارت می تواند به این پرسش پاسخ دهد اما بعد از توافق تجارت ترجیحی با ترکیه در سال ۱۳۹۲, از تعرفه واردات کالا از ترکیه نیز کاسته شد و واردات پروفیل افزایش یافت. به بیان دیگر هم شاهد کاهش تقاضا در بازار داخلی و  هم رشد واردات پروفیل های‎ upvc   ‎با سهولت بیشتر به کشور بودیم. این ضربه مهلکی بود به تولید کنندگان محصولات با کیفیت‎.‎
‏ در چند سال اخیر نرخ ارز رشد داشت و این می توانست برگ برنده ای برای تولید کننده داخلی باشد چرا اعتقاد دارید واردات می توان به صنعت ضربه بزند؟
نرخ تعرفه واردات از ترکیه از ۳۲ درصد به ۶ تا ۱۵ درصد کاهش یافت. از طرف دیگر به دلیل نبود کنترل کیفی در مبادی ورودی کالا به کشور پروفیل های‎ upvc   ‎هایی هم وارد می شود که کیفیت بسیار پایینی دارد و در نتیجه با کاهش تعرفه واردات, دست واردکنندگان برای کاهش بیشتر قیمت باز بود و این به معنای یک دامپینگ در بازار پروفیل های‎ upvc   ‎است. جالب تر اینکه بدانید ترکیه در همین سال ها به بزرگ ترین تولید کننده پروفیل های‎ upvc   ‎در منطقه تبدیل شده و نه تنها به بازار داخلی کشورمان چشم دارد بلکه در حال حاضر بازار صادراتی پروفیل های ایران را نیز از دست ما خارج کرده است. همه این موارد را به پروفیل های‎ upvc   ‎ترکیه که به صورت قاچاق از کردستان عراق وارد ایران می شود باید افزود. پروفیل هایی که همان تعرفه را هم نمی پردازند و در نتیجه با قیمت بسیار کمتر و کیفیت نازل تر به بازارکشور عرضه می شود‎.‎
‏ با این اوصاف و با توجه به اشباع بازار داخلی و نیز رشد نرخ ارز چرا تولید کنندگان ایرانی به صادرات رویکرد نکردند؟
مقوله صادرات یکی از همان تفاوت های است که تولید کننده با کیفیت را از بازار خراب کن هایی که کالای بی کیفیت عرضه می کنند مشخص می کند. شرکت هایی که برای ماندن در بازار و تامین نیاز مشتری در برای بلندمدت برنامه ریزی کرده بودند که از آنها با عنوان نسل اول این صنعت در کشور یاد می کنیم قطعا نگاه جدی به صادرات نیز داشتند و در همان اوایل دهه گذشته در عراق و کشورهای همسود‎ CIS ‎موفق هم عمل می کردیم. برای مثال در کردستان عراق همه جا پروفیل های همارشتن را می توانستید ببینید ولی کشور ترکیه در طی همین ده سال بر اساس حمایت های کاملی که دولت آن کشور از صادرات داشت توانست بازار صادراتی ایران را به چنگ بیاورد و به مهد تولید پروفیل های‎ upvc   ‎در منطقه شده است‎.  ‎
‏ چرا ترکیه توانست هم در بازار داخلی و هم بازار صادراتی بر شرکت های  ایرانی برتری یابد؟
دولت ترکیه طی ده سال اخیر ۱۸ تا ۲۵ درصد ارزش کالای صادر شده را در زمان خروج از مرز به شرکت ها جایزه صادراتی اعطا می کند آن هم نقد. این مولفه ای قوی برای شرکت های ترکیه شده که بتوانند با قیمت رقابتی ۲۰ درصد ارزان تر جایگزین ما شوند اما در ایران وزارت صنعت معدن و تجارت نگاه تولید محورانه ندارد چه رسد به حمایت از صادرات. البته خواهش ما این است که گمرک و سازمان استاندارد نیز بیشتر احساس مسئولیت کنند‎.‎
همه صادرات که کشور عراق نیست درسایر بازارها فعالیت موفقی برای صادرات پروفیل های‎ upvc   ‎صورت نگرفته است؟
در بخش صادرات مشکلات بسیاری داریم و سازمان های بسیاری باید نقش فعال تری ایفا کنند. تولیدکنندگان ایرانی در بازار کشورهایی مانند تاجیکستان و قرقیزستان هم وارد شدند اما یکی از مشکلات ما کمبود بانک های ایرانی است که ما را به سمت تجارت چمدانی سوق داده است که طبعا دارای خطرات بسیاری است. از طرف دیگر سفارتخانه های ایران نیز در خارج در خدمت صادرات نیستند و از ما حمایت نکردند. البته در بازار اروپا نظم بیشتری برای کار وجود دارد که چنانکه بیان شد دارای رقابت بسیاری است‎.‎
در گذشته برخی تولید کنندگان پروفیل های‎ upvc   ‎اظهار می کردند که برای دست یابی به مواد اولیه که از اتریش وارد می شود و نیز محصولات پتروشیمی دچار مشکل هستند, در حال حاضر چگونه است؟
دقت بفرمایید در مورد خرید از پتروشیمی ها چالش هایی وجود دارد اما هیچ زمانی برای خرید مواد اولیه پروفیل از کشور اتریش وجود نداشته مگر برای تولیدکنندگانی که به دلیل شرایط بد بازار توان مالی برای خرید مواد اولیه از اروپا را نداشته اند و به ناچار اقدام برای تامین مواد اولیه اصلی پروفیل به واردات ارزان از چین روی آورده اند. در نتیجه پروفیل های‎ upvc   ‎که با مواد اولیه ارزان تولید می شود همان پروفیل هایی است که کیفیت خوبی ندارند می توانند در بازار ارزان تر از پروفیل های اصل عرضه شوند‎.‎
‏در مجموع  چه پیشنهادی برای رونق دوباره صنعت تولید پروفیل های‎ upvc   ‎دارید؟
برای اولین اقدام دولت می تواند واردات پروفیل های‎ upvc   ‎را ممنوع کند یا تعرفه واردات آن را افزایش دهد. همچنین با افزایش جایزه صادراتی می توان توان تولید کنندگان را برای صادرات و مقابله با رقبای قدرتمندی مانند ترکیه و چین افزایش داد. از طرف دیگر تسهیلات برای خرید مواد اولیه برای تولید پروفیل های‎ upvc   ‎به ویژه از پتروشیمی ها روان شود. همچنین خواهش ما از گمرک این است که با دقت بیشتری به واردات نگاه کند و سازمان استاندارد نیز می تواند مانع عرضه محصولات یا مواد اولیه بی کیفیت شود‎.‎
‏ همه این موارد به دولت مرتبط است اما خود تولیدکنندگان نیز می توانند به ابتکاراتی دست بزنند و بازار را تغییر دهند برای مثال می توانند طرحی برای تعویض پنجره های قدیمی با پنجره هایی که از پروفیل های‎ upvc   ‎ساخته شده ارائه کنند و در عین حال در ازای این افزایش تقاضا تخفیفاتی نیز در نظر بگیرند  این طور نیست؟
بله در گذشته تعویض پنجره ها نیز یکی از موارد افزایش تقاضا بود چرا که مردم می دانستند با استفاده از پنجره های دو جداره مصرف انرژی و به تبع آن هزینه های خانوار کاهش می یابد اما در حال حاضر دست تنگی مصرف کنندگان هم مانع از تعویض پنجره های قدیمی می شود‎.‎
 همان کاری که در مورد خودرو صورت گرفت نیز می توان انجام داد برای مثال انجمن پروفیل های‎ upvc   ‎با بانک ها به توافق برسند تا برای تعویض پنجره ها وام تعمیر مسکن در اختیار قرار دهند؟
بله این فکر بسیار خوبی است اما امکان همکاری بانک ها کم است گرچه در گذشته تولید کنندگان پروفیل های‎ upvc   ‎در مواردی توانسته بودند برای مشتریان خود از بانک ها تسهیلات بگیرند‎
منبع (+)