پتروتحلیل- میثم باقری کوپایی*-در مقاله زیر نرخ بهره موثر اوراق سلف موازی استاندارد pvc با سایر نرخ های بهره در بازار سرمایه مقایسه شده است.

اغلب برای بدست آوردن نرخ بهره و یا حداقل نرخ جذب کننده و سایر مجهولات، دوره ها و بازه های مورد نظر به صورت سالیانه در نظر گرفته می شود. اما بعضی اوقات برای بدست آوردن دوره های کمتر و یا بیشتر از یک سال باید تغییراتی را لحاظ کنیم. در این صورت بحث نرخ های اسمی و موثر پیش می آید.

برای مثال در نظر بگیرید نرخ بهره به صورت ماهیانه ۲% محاسبه شود. در این صورت بهره سالیانه برابر با ۲۴% سالیانه می باشد که به آن نرخ اسمی سالیانه گفته می شود.

نکته ای که اینجا وجود دارد این است که ما در این مثال برای محاسبه بهره سالیانه، ارزش زمانی پول را در نظر نگرفته ایم. در صورت لحاظ کردن ارزش زمانی پول، نرخ بهره سالیانه مسلما از ۲۴% بیشتر خواهد شد و بر اساس نوع مرکب شدن آن در طول سال متفاوت بوده و قابل محاسبه می باشد.

برای محاسبه نرخ موثر از رابطه زیر استفاده می شود:

Ie= ( 1 + r/m)m – ۱

در این رابطه:

Ie نرخ بهره موثر

r نرخ بهره اسمی

m تعداد دوره های مرکب شدن در سال

محاسبه بهره موثر اوراق سلف موازی استاندارد:

در مورد اوراق سلف موازی استاندارد ابتدا فرض می کنیم کسی که این اوراق را خریداری می کند این اوراق را تا سر رسید نگهداری نماید ، پس سودی که نصیب وی خواهد شد ۲۴% سالانه خواهد بود . این ۲۴% نرخ اسمی سالیانه است و چون این اوراق سود بین دوره ای ندارد نرخ اسمی و موثر این اوراق یکسان خواهد بود .

محاسبه بهره موثر سایر اوراق بهادار با درآمد ثابت مطرح در بازار سرمایه :

در ادامه نرخ موثر چند نمونه از اوراق با در آمد ثابت را که در بورس اوراق بهادار معامله می شوند و سود بین دوره ای دارند را محاسبه می نماییم :

الف) اوراق مشارکت گهر ۱ : با نرخ اسمی ۲۰ درصد و بازپرداخت سود به صورت ۳ ماهه

Ie= ( 1 + r/m)m – ۱ = (۱ + ۰٫۲/۴)۴ -۱ = ۰٫۲۱۵

ب) اوراق اجاره رایتل : با نرخ اسمی ۲۰ درصد و بازپرداخت سود به صورت ماهیانه

Ie= ( 1 + r/m)m – ۱ = (۱ + ۰٫۲/۱۲)۱۲ -۱ = ۰٫۲۱۹

ج) اوراق مشارت رایان سایپا : با نرخ اسمی ۲۲ درصد و بازپرداخت سود به صورت ۳ ماهه

Ie= ( 1 + r/m)m – ۱ = (۱ + ۰٫۲۲/۴)۴ -۱ = ۰٫۲۳۹

محاسبه نرخ موثر صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت مطرح در بازار سرمایه :

صندوق سرمایه گذاری آباد بانک مسکن : با نرخ اسمی ۲۲ درصد و بازپرداخت سود به صورت ماهانه

Ie= ( 1 + r/m)m – ۱ = (۱ + ۰٫۲۲/۱۲)۱۲ -۱ = ۰٫۲۴۳

همان طور که مشاهده می شود برای کسانیکه در حین دوره اوراق سلف موازی استاندارد pvc را خریداری می کنند بازدهی ۲۳% سالیانه بازدهی معمولی در بازار سرمایه به شمار می رود اما برای کسانیکه تا آخر دوره این اوراق را نگهداری کنند با توجه به اینکه بازدهی ۲۴% تضمین شده دارند اوراق خوبی به شمار می روند البته اگر بخت و اقبال با خریداران این اوراق یار باشد و قیمت pvc در سررسید ۱٫۲۷۵ بالاتر از قیمت روز عرضه اولیه باشد سود دارندگان این اوراق می تواند تا ۲۷٫۵% نیز افزایش یابد که وقوع این اتفاق بسیار بعید است .

در حین دوره نیز اگر تقاضای خوبی در بازار شکل بگیرد و فروشنده ای بتواند بالاتر از نرخ تضمینی خریدار این اوراق را به فروش برساند می تواند سود بالاتری دریافت کند که این اتفاق در مورد سایر اوراق نیز برقرار است ، همچنین صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت نیز معمولا در طول یکسال گذشته سود های بالاتری نسبت به نرخ تضمین شده را برای سرمایه گذاران خود به ارمغان آورده اند که از این بابت نیز این صندوق ها برای سرمایه گذاری جذاب هستند .

*مدرس دانشگاه علامه طباطبایی و مشاور بورس کالا و انرژی کارگزاری بانک مسکن   منبع(+)