به گزارش سرویس انرژی عیارآنلاین، بر اساس آنچه اخیرا از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت به سازمان بورس کالا ابلاغ شد، قیمت پایه محصولات پتروشیمی در بورس کالا بر مبنای نرخ ارز آزاد محاسبه می شود. این در حالیست که تا قبل از این، نرخ ارز مبادله ای مبنای قیمت گذاری محصولات پتروشیمی بود. بر این اساس، مقرر شده است که پتروشیمی ها همه محصولات خود را در بورس کالا عرضه کنند و تنها در صورت فروش نرفتن در دو نوبت عرضه، مجاز به فروش محصول در خارج از بورس می باشند.

این ابلاغیه اگرچه از سوی احمد مهدوی، دبیر انجمن صنفی کارفرمایی صنایع پتروشیمی مورد استقبال قرار گرفت، اما با انتقاد برخی تولیدکنندگان پایین دستی روبرو شد. در این گزارش، برخی از اثرات اجرای این ابلاغیه بر توسعه پتروشیمی کشور مورد بررسی قرار گرفته است.

الف- دریافت خوراک با ارز مبادله ای، فروش محصول با ارز آزاد

واقعیت آن است که پتروشیمی های بالادستی، خوراک خود را به قیمت ارز مبادله ای دریافت می کنند و تا پیش از این هم، با رانتی که در دریافت خوراک نصیبشان می شد، سودآوری بالایی داشتند؛ حال، با ساز و کار جدید -که محصولات، با قیمت ارز آزاد به فروش می رسند- سود آنها به مراتب بیشتر خواهد شد. نکته قابل توجه این است که بخش عمده ای از پتروشیمی های بالادستی، خوراک خود را از دولت دریافت می کنند و در واقع، هزینه بیت المال در جهت منافع پتروشیمی های خصوصی مورد استفاده قرار می گیرد. بنابراین، ابلاغیه جدید در جهت منافع تولیدکنندگان بالادست پتروشیمی خواهد بود.

ب- افزایش عرضه محصولات پتروشیمی در بورس

از سوی دیگر، پتروشیمی ها تاکنون از عرضه تمام محصولات خود در بورس خودداری می کردند، چرا که از یک طرف، تفاوت زباد بین قیمت بورس و بازار آزاد، تمایل به فروش آزاد و یا صادرات محصول را افزایش می داد و از طرف دیگر، نبود ابزار حاکمیتی جهت کنترل میزان عرضه محصول در بورس، باعث می شد هیچ محدودیتی در عرضه محصولات وجود نداشته باشد. اما در حال حاضر، هم فروش داخلی محصولات پتروشیمی صرفه اقتصادی پیدا کرده است و هم پتروشیمی ها موظف به عرضه تمام محصولات خود در بورس شده اند. لذا افزایش عرضه محصولات پتروشیمی در بورس از مزایای اجرای این ابلاغیه خواهد بود.

ج- کاهش دلالی و واقعی شدن تقاضاها

با توجه به اینکه تاکنون محصولات پتروشیمی به قیمت ارز مبادله ای در بورس عرضه می شد و در بازار آزاد بر مبنای ارز آزاد به فروش می رسید، امکان سوءاستفاده دلالان و سودجویان فراهم بود و به همین دلیل، بخش زیادی از تقاضای خرید محصولات عرضه شده در بورس، تقاضای غیرواقعی بود. این موضوع از یک جهت، موجب گسترش دلالی و واسطه گری می شد و از جهت دیگر، موجب می شد که خریداران واقعی موفق به خرید نیاز خود از بورس نشوند و مجبور به خرید محصول از بازار آزاد شوند. اما در ساز و کار جدید، به دلیل نزدیک شدن قیمت محصول در بورس و در بازار آزاد، فضای بورس به سمت واقعی شدن تقاضاهای خرید پیش می رود.

د- فشار به تولیدکنندگان پایین دستی

با تغییر مبنای قیمت محصولات پتروشیمی در بورس کالا از ارز مبادله ای به ارز آزاد، افزایش قیمت حدودا ۱۰ درصدی را شاهد خواهیم بود (۱) و این افزایش قیمت، تبعات منفی اقتصادی برای پایین دست پتروشیمی و به ویژه تولیدکنندگان کوچک در پی خواهد داشت. همین موضوع هم سبب شده است که اتحادیه کارگاه‌های نساجی اصفهان در نامه ای خطاب به معاون اول رئیس جمهور، خواستار توقف اجرای این ابلاغیه شدند.

از عدم وجود نهاد ناظر تا بی اثر شدن مصوبه با آزاد شدن صادرات

حال که ابلاغیه وزارت صنعت، معدن و تجارت در افزایش قیمت عرضه محصولات پتروشیمی در بورس، اجرایی شده است، جای خالی یک نهاد نظارتی قوی به خوبی احساس می شود. نهادی که بر میزان عرضه و قیمت محصولات پتروشیمی در بورس، نظارت دقیق داشته باشد.

اما اخیرا اعلام شد که صادرات محصولات پتروشیمی بنا بر دستور وزیر صنعت، معدن و تجارت آزاد شد. این دستور میتواند صادرات را افزایش دهد. افزایش صادرات محصولات پتروشیمی باعث کاهش عرضه از یک جهت و افزایش تقاضای خرید از طرف دیگر، در بورس خواهد شد و این به معنای بازگشت به دوران سابق و مشکلات آن است؛ با این تفاوت که قیمتها از ارز مبادله‌ای به ارز آزاد افزایش مییابد.

نتیجه گیری

بنابر آنچه اشاره شد، ساز و کار جدید عرضه محصولات پتروشیمی در بورس، موجب رونق بیشتر پتروشیمی های بالادستی، افزایش عرضه، کاهش واسطه گری و واقعی شدن تقاضاها می شود، اما آفتهایی دارد که به نظر می رسد جهت دفع آنها باید تولیدکنندگان پایین دستی پتروشیمی را مورد حمایت مالی و اعتباری قرار داد و به کمک یک نهاد نظارتی قوی، به پایش دقیق تحولات در حوزه خرید و فروش محصولات پتروشیمی در بورس پرداخت.

…………………………

۱- با احتساب قیمت ۳۰۹۵ تومان به عنوان ارز آزاد و ۲۵۵۰ تومان به عنوان ارز مبادله‌ای، افزایش حدودا ۲۱ درصدی را در قیمت پایه خواهیم داشت که با توجه به اینکه رقابت در افزایش قیمت، کمتر از روال سابق می باشد، افزایش قیمت نهایی به حدود ۱۰ درصد می‌رسد.

مزایا و معایب فروش محصولات پتروشیمی بر اساس ارز آزاد در بورس, ۵٫۰ out of 5 based on 2 ratings